Sinh Hoạt Tổng Hội Nha Kỹ Thuật

Monday, April 13, 2020

Ngô Đình Lệ Thủy Hồng Nhan Mệnh Bạc - Kim Thanh

Thưa quý vị, quý bạn,

Có một điều lạ lùng, đối với tôi, là cả ba mẹ con bà Ngô Đình Nhu, nhũ danh Trần Lệ Xuân, đều qua đời trong tháng 4 đen (hay “Tháng tư độc ác”, theo Olivier Todd trong tựa đề quyển Cruel Avril, 1975: La chute de Saigon, nxb Robert Laffont, Paris, 1987) của quân dân Miền Nam Việt Nam ta. Nhưng tháng tư, đối với người Công Giáo, cũng là Mùa Phục Sinh, gồm ngày Chúa chết và ngày Chúa sống lại. Bà mẹ mất ở tuổi 87, vào ngày 24/4/2011, tại Rome. Hai cô con gái, còn trẻ, đều bị tai nạn xe vào những thời điểm và không gian khác nhau, Ngô Đình Lệ Thủy, vào lúc 22 tuổi, ngày 12/4/1967, tại Paris, và Ngô Đình Lệ Quyên, lúc 53 tuổi, ngày 16/4/2012, tại Rome. Cả ba cái chết đều gây sốc và thương cảm trong hồn tôi, khiến tôi đã phải viết ba bài về ba mỹ nhân rất nổi tiếng trong dòng họ Ngô Đình và, ở mức độ nào, trong lịch sử Việt Nam cận đại. Mời quý vị và quý bạn bỏ chút thì giờ rảnh rỗi trong lúc bị con virus Tàu Cộng bắt “cấm cung”, để ghé mắt đọc lại, hay đọc qua. Hôm nay, xin mời đọc bài I về Ngô Đình Lệ Thủy, và tuần sau, bài II, về bà Ngô Đình Nhu, và bài III, về Ngô Đình Lệ Quyên.

Portland, Chúa Nhật Phục Sinh 12/4/20

I. NGÔ ĐÌNH LỆ THỦY, HỒNG NHAN MỆNH BẠC

Nửa chừng xuân thoắt gãy cành thiên hương (Đoạn Trường Tân Thanh).

Mais où sont les neiges d'antan ? (Villon)

(Đâu rồi những cành tuyết năm xưa ?)

1. Niên khóa 1962-63, tôi học năm cuối của chương trình Cử Nhân Giáo khoa Pháp văn tại trường Đại Học Văn Khoa Sài Gòn, đường Lê Thánh Tôn. Còn nhớ cùng lớp, lúc ấy, có nhạc sĩ Hùng Lân (Hoàng Văn Hương), người dễ mến, hiền lành, như một thầy tu, thỉnh thoảng nổi hứng bất tử lén ghi nốt nhạc ngay tại chỗ, trong lúc thầy giảng bài. Có bà sơ Marie-Jeanne Phạm Thị Nhâm, mà tôi thường hỏi mượn cua mỗi lần trốn học đi chơi, sau trở thành hiệu trưởng trường Nữ Trung Học Thánh Tâm Nha Trang, và đã nhận ra tôi ngay, và cho vào dạy mà không cần thủ tục điều tra lý lịch, khi tôi lò dò đến trường hỏi xin job. Có Đặng Tiến, nói tiếng Pháp lai giọng Quảng, da vàng xanh như người bị sốt rét kinh niên, tóc bờm xờm không chải, ra trường, không hiểu tại sao lại được phục vụ ngành ngoại giao, tức phòng Thông tin Quốc ngoại tòa đại sứ VNCH tại Thụy Sĩ, và trước 1975, đào nhiệm qua Pháp sống cho đến bây giờ. Anh chàng Tiến này rất giỏi Việt văn, là phê bình gia văn chương có hạng, và theo đuôi Thông Luận về VN nhiều lần, chuyên viết bài nịnh hót Việt Cộng trắng trợn. Có Đại úy Ngô Văn Minh, đeo kính trắng, thỉnh thoảng mời tôi ra quán cơm Tây, ăn bíp-tếch, uống rượu vang, sau lên chức Đại tá Tham mưu trưỏng Quân Đoàn III, Biên Hòa. Có một ông bác sĩ quân y lớn tuổi, người Bắc, ít nói, mà tôi quên mất tên. Có Joséphine Lương Thị Nga, bên Khánh Hội, môi cười rất tươi, duyên dáng, lần nào thèm ăn phở, cũng rủ tôi đi cùng, rồi giành trả tiền, và tự động phân trần, tỉnh bơ, mặc dù tôi không thắc mắc chi hết: “Moa rủ toa đi cho người ta thấy moa có copain (bồ), chứ con gái ngồi ăn một mình, ngượng lắm”. Có Monique Wang Seng, cô bạn Tàu, luôn mặc jupe serrée, người thon gọn, rất xinh. Có Bùi Thế Cần, Lê Thị Tuyết, Thái Thị Nhân, Lê Thị Bích, Thái Tuyết Lê, và Lê Ngọc Loan v.v... –sàn sàn tuổi nhau. Đặc biệt, Irène Công Huyền Tôn Nữ Phụng Tiên, đẹp như đầm lai, là đồng hương Nha Trang của tôi và đồng môn, cũng như hai cô đầm chính cống Josette Hermel và Elisabeth Pineau (con gái của ông hiệu trưởng Jean-Jacques Rousseau), trong lớp Latin của thầy Jean Le Menn.

Đầu niên học, từ lầu ba, tôi và Bùi Thế Cần (học giỏi nhất lớp, con của cụ dân biểu Bùi Tuân, Huế) thường xuống lầu một, vào giảng đường Dự Bị, để tìm người quen giữa đám nai vàng ngơ ngác, hay, đúng hơn, để tuyển mộ tân binh cho JÉCU (Jeunes Étudiants Catholiques Universitaires, Thanh Sinh Công Đại Học), mà tuyên úy là cha Bernard Pineau, dòng Đa Minh chi Lyon. Lúc ấy, Cần là trưởng JÉCU Liên Trường, Bộ Chỉ Huy đặt tại Cư Xá Phục Hưng (đường Nguyễn Thông), Nguyễn Ánh Tuyết (con trai), tổng thư ký, còn tôi, trưởng Nhóm (Équipe) Văn Khoa Pháp.

Đôi lần, tôi thấy đứng trước hành lang giảng đường Dự Bị một sĩ quan đeo ba hoa mai bạc, đầu đội béret đỏ, tay cầm một xấp cua. Ông dáng cao gầy, vẻ thân thiện. Lần nào gặp ông, tôi cũng khẽ gật đầu chào, và ông mỉm cười, lịch sự chào lại. Có người cho biết, đó là Đại tá Cao Văn Viên. Mấy năm sau, ông lấy bằng Cử Nhân Giáo Khoa Pháp, lên tướng, và trở thành xếp quá lớn của tôi, khi tôi bị động viên vào khóa 20 Thủ Đức, hè 1964. Có kẻ xấu mồm nói, ông nhờ tà-loạc đi học, và đi thi, thay cho ông. Tôi không tin, cho đó là tin vịt cồ. Vì ở Văn khoa Pháp, thầy cô không phát cua, ai cũng phải vào lớp ghi chép hoặc mượn bạn, và kỷ luật thi cử lúc bấy giờ khá gắt gao, số sinh viên không nhiều, lại phải thi oral, thầy trò biết mặt nhau, rất khó gian lận. Vào trong giảng đường, Cần và tôi ngồi lẫn lộn với đám tân sinh viên, nghe lại cha Pineau (thay cha Cras nghỉ hưu) giảng về Socrate và Hégel hay thầy Nguyễn Văn Kiết dịch bài tiếng Pháp ra tiếng Việt, mà phát mệt. Một hôm, hai đứa thấy Yvonne Lan Hương, cô bạn mới trong JÉCU, học dưới hai năm, đang ngồi trò chuyện với một cô. Bèn sà đến. Yvonne giới thiệu, đây “Thủy, Ngô Đình Lệ Thủy”. Lần đầu gặp Thủy, chúng tôi không nói gì hơn ngoài vài câu xã giao thông lệ. Về sau, khi Lệ Thủy gia nhập JÉCU Văn khoa Pháp, tôi và Cần tiếp xúc với cô thường hơn, nhưng cũng chỉ để thông báo ngày giờ và chương trình họp của Nhóm. Cô có dáng thanh thanh, vẻ thùy mị, thông minh, ít nói, ít cười, đôi mắt linh hoạt, mặt trái soan, cằm hơi nhọn, tóc dày, cài bandeau trắng hoặc đỏ. Chúng tôi nói tiếng Pháp với nhau, cho nên bây giờ tôi không biết cô nói tiếng Việt ra sao, giọng miền nào. Đó là một điều mà sau hơn nửa thế kỷ, già đi, nghĩ lại, tôi thấy cũng hơi “dị”, mặc dù do thói quen, giống như các em Việt Nam sinh trưởng ở Mỹ, nói chuyện bằng Anh ngữ với nhau, kể cả hai đứa con tôi hiện nay, chứ chẳng vì lý do nào khác. Lệ Thủy thường mặc váy đỏ, áo sơ mi trắng đi học, đôi khi cả đồng phục Thanh Nữ Cộng Hòa. Nói chung, cô đẹp, nhưng không lồ lộ, sexy, hớp hồn người ta như Irène Phụng Tiên, không tươi lộng lẫy như Joséphine Nga. Một vẻ đẹp trang nhã, đài các, kín đáo. Tôi để ý, Lệ Thủy ở đâu là luôn luôn có một, hai anh chàng gorilles (khỉ đột, hộ vệ), giả dạng sinh viên, ngồi phía dưới, cách cô hai dãy bàn, mắt cú vọ nhìn chòng chọc vào mọi người. JÉCU Văn Khoa Pháp lâu lâu ra một tờ Bản Tin (Bulletin), dày độ 30-40 trang, bằng tiếng Pháp, do Bùi Thế Cần, Nguyễn Ánh Tuyết, Nguyễn Nương Minh Châu và tôi viết gần hết, vì không ai gửi bài. Trong đó, thỉnh thoảng có đăng một vài bài thơ tình lẩm cẩm, vớ vẩn của tôi, không đối tượng, chỉ là gửi gió cho mây ngàn bay, mà bây giờ, sau hơn 50 năm, tôi còn nhớ lõm bõm vài câu:
Je veux tremper mes lèvres
Dans l'eau pure de ton coeur
Et émerger frissonnant
D'une aube de lumière...

(Tôi muốn nhúng đôi môi
Vào nước tinh tuyền của tim em
Và bừng lên run rẩy
Dưới ánh sáng bình minh…).

Hay vài câu dịch thơ của thi sĩ Anh John Keats, hoặc Tennyson, tôi không nhớ nữa, đại khái:

Ce n' est pas toi que je regrette
C' est le rêve par toi brisé
(Không phải em mà tôi tiếc nuối
Mà giấc mơ vì em vỡ tan)
Lệ Thủy đọc báo xong, và, dĩ nhiên, mấy bài thơ ngắn của tôi, mày hơi nhíu, bảo nhỏ tôi, nghiêm nghị như một cô giáo la rầy học trò: “Je n' savais pas que tu avais été si romantique. Les poèmes d’ amour, ça c’est vraiment beau, mais ils désespèrent aussi” (tôi không biết anh đã lãng mạn dữ thế. Những bài thơ tình hay thật, nhưng cũng làm người ta tuyệt vọng). Như một phản xạ tự nhiên, tôi khoát tay, ấp úng chối tội như ăn vụng bị bắt quả tang: “Un peu, oui... mais je n' les ai faits que pour m'amuser... Rien de sérieux!” (Chút chút, đúng... nhưng tôi chỉ làm để chơi vui thôi mà... Đâu có gì quan trọng!).

Lệ Thủy không bao giờ đến CLB Phục Hưng để họp, và sinh hoạt với Nhóm, ngoại trừ một lần duy nhất, tham dự thánh lễ đầu tháng cho toàn Hội JÉCU do cha Pineau cử hành, tại nhà nguyện nhỏ của CLB, rồi có xe đưa về ngay. Chúng tôi chỉ gặp nhau tại giảng đường Propédeutique, trong giờ nghỉ giữa hai lớp, năm sáu đứa ngồi ở một bàn cuối phòng, có khi tại bàn của Lệ Thủy, thảo luận, hay trao đổi vài tin tức cần thiết. Hai anh chàng gorilles, chắc đã được báo trước, đứng xa xa, dựa tường hút thuốc, để chúng tôi yên.

2. Một ngày thứ bảy, JÉCU Liên Hội tổ chức đi thăm trại cùi và nhà thương điên Chợ Quán, sau đợt công tác thăm viếng dân lao động nghèo tại Xóm Chùa cách đó mấy tháng. Mỗi người góp mười đồng, làm chi phí lặt vặt, và ăn trưa. Số tiền không nhỏ, không lớn, hơn ba tô phở vào thời ấy, đối với ngân quỹ khiêm tốn của sinh viên còn lãnh lương cha mẹ. Lệ Thủy đưa cho tôi một trăm đồng, trước mặt Cần và Yvonne, nói là tiền của “maman cho Hội”, nhưng “tiếc là bận việc bên Thanh Nữ Cộng Hòa, không đi với các toa được.” Tôi nhận tiền, cám ơn, rồi nói nhỏ vào tai Cần: “Như thế cũng hay. Có Lệ Thủy tham gia, hai gorilles phải đi theo, phiền lắm!”

Hôm ấy, tất cả chúng tôi, khoảng bốn chục người, chia nhau lên hai xe buýt, tuyến đường Chợ Bến Thành-Trần Hưng Đạo. Hoặc tự túc, có xe hơi riêng, như hai chị em Anh Thư và Hạp Thư, học Dược (chuyên lái xe bằng chân trần), hay “đại ca” Dược sĩ, đã ra trường, Hoàng Ngọc Tuệ, lái chiếc Peugeot 203 màu xanh lợt (đang cộng tác với báo Người Việt). Tổ y tế gồm các sinh viên Y khoa, trang bị ống nghe và túi cứu thương, do Đinh Hà, sinh viên Y khoa năm cuối, hướng dẫn, làm công tác khám bệnh, phát thuốc. Tổ ăn uống (ẩm thực?) do Rosa, sau thành vợ của Nguyễn Ánh Tuyết, và người chị là Rosette, điều động. Tổ văn nghệ gồm một cây guitare và một số ca sĩ mầm non, do các cô bên Dược phụ trách, trong số tôi nhớ có Yvette Trương Tấn Trung (mà khi được biệt phái cho phái đoàn Liên Lạc Quân Sự ở Phnom Penh năm 1971, tôi bất ngờ gặp lại tại phi trường Pochengton, nơi vợ chồng Yvette có một tiệm pharmacie), Tôn Nữ Tâm Thường (có dược phòng tại Nam California và tôi có một lần nói chuyện qua điện thoại), và Nguyễn Cẩm Nhung (con của Luật sư Nguyễn Văn Huyền, sau này nghe nói đi tu thành Mẹ Bề Trên của một nhà dòng Carmélite). Đi trong lần này, có một nhóm Sư Phạm, gồm Trần Ngọc Báu (hiện ở Thụy Sĩ), Nguyễn Thanh Quan (sau này là giáo sư Pháp văn Đại Học Sài Gòn), Nguyễn Minh Tâm (giám học trường Sư Phạm Qui Nhơn), và Trương Ân (Hiệu trưởng trường Cường Để, Qui Nhơn). Bùi Thế Cần làm tổng tư lệnh, Ánh Tuyết phụ tá hành quân.

Đầu tiên chúng tôi vô thăm nhà thương điên. Toàn đàn ông. Vài ông, tóc dài rũ rượi, biểu diễn nhiều màn rất… điên, như xé áo xé quần, rú lên những tràng cười kinh dị, khiến các cô sợ quá, mặt mày tái mét. Nhưng đa số rất hiền, đứng nhìn chúng tôi đi qua, vẻ thẫn thờ, ngây dại. Tôi cười, chào, hỏi thăm, họ vẫn vô cảm. Rồi cả toán chuyển sang thăm trại cùi. Theo thói quen nghề nghiệp, Đinh Hà dọn sẵn mấy chai alcool, để mọi người tùy nghi xử dụng. Bệnh nhân rất đông, chia thành khu, gồm cả con nít, trông rất tội nghiệp. Tôi không lạ với cảnh này, vì gần xóm tôi ở Nha Trang, khu Lạc Thiện, cũng có một trại cùi do các tu sĩ dòng Franciscains sáng lập và đảm nhiệm, nhưng lúc ấy tôi còn nhỏ, chỉ là một khán giả bàng quan, đi ngang tò mò đứng nhìn vào qua những vòng rào kẽm gai. Bây giờ, lần đầu tiên có dịp thấy tận mắt những thân hình gầy còm, lở lói, những bàn tay, bàn chân co quắp, hoặc mất ngón, những cặp mắt mờ đục, mù lòa. Và lòng dâng tràn một niềm cảm thương vô hạn, cũng như, năm 1983, sau khi đi tù cải tạo từ miền Bắc trở về, tôi bị phường khóm chỉ định làm vệ sinh (quét sân) mỗi ngày tại trại Cùi Núi Sạn (gần đèo Rù Rì). Tổ y tế bắt đầu khám, phát thuốc cho những bệnh nhân cùi bị cảm cúm, đau đầu, sổ mũi, do trưởng trại giới thiệu, yêu cầu. Các cô tập họp những cháu bé lại, phát kẹo, tập chúng hát theo nhịp đàn guitare của Ánh Tuyết, vỗ tay, rồi cười lớn tiếng với nhau. Vài cháu chưa bị nhiễm bệnh, mặt mày trông rất sáng sủa, thông minh, phải theo sống chung với cha mẹ.

3. Tháng sáu 1963, mãn trường. Bùi Thế Cần, Nguyễn Nương Minh Châu đậu Cử Nhân liền một khi. Tôi rớt oral chứng chỉ Văn chương Quốc âm –bắt buộc cho sinh viên Văn khoa Pháp và Anh– vì trong buổi thi vấn đáp với giáo sư Vương Hồng Sển tôi không nhớ Tôn Thọ Tường và Phan Văn Trị ông nào theo Tây, ông nào chống Tây, và đem thơ ông nọ cắm vào cằm ông kia. Với giáo sư Bửu Cầm, kết quả còn tệ hại hơn, tôi không biết “chiết tự” bốn câu thơ chữ Nôm của thi sĩ Tuy Lý Vương, đứng chịu chết như Từ Hải, nhìn thầy cười cầu tài. Phải thi lại hai môn vấn đáp này. Còn những nàng tiên nga trong đám xuân xanh ấy, đã kể tên ở trên, chưa có ai theo chồng bỏ cuộc chơi, như trong thơ Hàn Mặc Tử, nhưng đã lần lượt lên đường du học Pháp một cách lặng lẽ từ năm thứ hai, thứ ba. Cần ra Huế. Tôi về quê Nha Trang, dạy tại Collège Français.

Không bao giờ tôi gặp lại Lệ Thủy, đã biến mất, từ ngày cô trao cho Nhóm JÉCU chúng tôi một trăm đồng của mẹ. Tôi biết cô cũng đã đậu Propédeutique, qua bản niêm yết dán trước cửa trường, với tên chính thức, đầy đủ: Anne-Véronique Ngô Đình Lệ Thủy, sinh năm 1945 tại Huế. Chiến sự mỗi ngày leo thang. Khủng hoảng chính trị gia tăng. Sinh viên và Phật tử xuống đường hàng ngày. Cảnh sát dàn chào với dùi cui và lựu đạn cay. Những tờ báo chui chửi thậm tệ chế độ. Làm tôi thấy lo lắng vì, qua Lệ Thủy, cảm tình của tôi với cụ Ngô Đình Diệm trở thành sâu nặng, không như một vài bạn JÉCU lớn tuổi hơn, chẳng hạn Nguyễn Hữu An, sinh viên Kiến Trúc. Bấy giờ, tôi lờ mờ hiểu rằng thế nào bàn tay lông lá của Mỹ cũng đã nhúng vào nội bộ Việt Nam. Sau này, trong thời đại internet, nhờ những tài liệu đã được giải mật, sự thật phơi bày trọn vẹn, và ai cũng biết chính quyền Kennedy đã cố tình giết cụ Diệm để không bị cụ ngăn cản trong việc đưa quân Mỹ vào chiến đấu trực tiếp tại Việt Nam. Nhưng khi ấy tôi tin tưởng và cầu mong cụ sẽ vượt qua như lần đảo chánh hụt 1960. Nhiều biến cố xảy ra, dồn dập, sau đó. Lựu đạn nổ tại đài phát thanh Huế. Thượng tọa Thích Quảng Đức tự thiêu. Nữ sinh viên Quách Thị Trang biểu tình bị cảnh sát bắn chết tại chợ Bùng Binh Sài Gòn. Rồi đảo chánh. Ngày 2/11/1963, nghe tin hai anh em cụ Diệm bị giết, cha tôi ứa lệ, nghẹn ngào và trong giờ kinh tối bắt cả nhà đọc thêm kinh cầu hồn cho hai cụ. Còn tôi thấy lòng buồn vô hạn, suốt mấy bữa, mặc dù chưa hề nhận lãnh một ơn mưa móc nào từ chế độ. Lúc ấy Lệ Thủy đang ở ngoại quốc với mẹ trong chuyến công du giải độc. Liền sau đảo chánh, các phản tướng chia nhau tiền thưởng của CIA, nhảy đầm thả giàn, phá bỏ các ấp chiến lược. Báo chí, sách vở (như của anh chàng Hoàng Trọng Miên nào đó chẳng hạn), hùa theo các ký giả Mỹ, mở chiến dịch bôi nhọ gia đình họ Ngô, và bà Nhu, Lệ Thủy cũng bị dính miểng. Nào là bà Nhu có một chiếc ghế khích dục, trong dinh Độc Lập, nhưng sự thực đó chỉ là chiếc ghế làm răng, hay làm tóc bình thường. Nào là ông Nhu bất lực. Nào là bà Nhu tư tình với cụ Diệm, với ông tướng này, ông tướng nọ. Nào là Lệ Thủy có nhiều bồ, kể cả một anh người Nhật, Lệ Thủy thất tình, học Văn Khoa, chỉ ghi danh, không đến lớp mà cũng có bằng, v.v… Tôi đọc và thấy buồn nôn. Vô lý quá, vậy mà dân chúng ít học hoặc quá khích vẫn tin, thế mới kỳ lạ. Thì cũng giống như dân quê miền Bắc mười mấy năm sau, đã ném đá vào đám sĩ quan cải tạo chúng tôi một cách thật tình, la hét và nguyền rủa chúng tôi là “quân mọi rợ giết người, ăn thịt con nít, hiếp dâm phụ nữ.” Công việc và đời quân ngũ làm tôi quên Ngô Đình Lệ Thủy. Kỷ niệm với JÉCU những ngày có cô cũng dần phai theo thời gian.

4. Cho đến đầu năm 1967. Từ Ban Mê Thuột, tôi được lệnh dẫn một toán Tâm Lý Chiến-Dân Sự Vụ xuống tăng phái cho Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 44 (của nhà văn Phạm Tín An Ninh, đồng hương Nha Trang lẫy lừng), Sư đoàn 23 BB, trong chiến dịch Bình Định Nông Thôn tại quận Thiện Giáo (Ma Lâm cũ), nổi tiếng nguy hiểm nhất, thuộc tỉnh Phan Thiết. Ngày theo Tiểu đoàn đi hành quân tìm diệt địch, qua các thôn xóm, đêm đóng quân ven rừng, mắc võng giữa hai thân cây, nằm nghe tiếng đại bác ầm ì xa xa, nhìn hỏa châu từng hồi loé sáng trên núi Tà Dôm, mà thương cho kiếp lính tráng nay đây mai đó, trực diện cái chết cận kề. Một buổi trưa, tôi đang đứng nói chuyện với ông Đại úy Tiểu đoàn trưởng, Vũ Công Khanh (nghe nói đã lên đại tá, hiện ở Na Uy), một viên đạn rít ngang nón sắt, cách đầu tôi một đường tơ kẽ tóc, xuyên qua cổ anh binh nhất mang máy truyền tin PRC 25 đứng cạnh bên, làm anh ngã xuống, chết tại chỗ. Tên du kích bắn sẻ vụt bỏ chạy, bị lính Tiểu đoàn rượt theo và lãnh trọn một tràng carbine, phơi thây. Một người lính giận dữ chửi thề và muốn xẻo tai tên này để trả thù, tôi phải khuyên ngăn mãi, mới thôi. Cảnh tượng quá thảm cho bên này, bên kia. Tôi nghĩ thêm, những người lính chiến miền Nam, hơn ai hết, là những người thực sự yêu chuộng hòa bình, và vì yêu chuộng hòa bình họ phải hy sinh mạng sống, đánh đuổi giặc xâm lược đến từ Miền Bắc. Nếu phải chống đối chiến tranh thì họ mới là những người có quyền lên tiếng trước tiên, chứ không phải những anh làm thơ, làm nhạc ấm ớ ở hậu phương, như Trịnh Công Sơn, sợ chết, trốn quân dịch, núp bóng các ông tướng, hay sĩ quan văn phòng cao cấp mê văn nghệ, để mà gào thét ngưng chém giết, nối vòng tay lớn, tay nhỏ. Rồi tại sao lại phản chiến một chiều? Tại sao không ra Bắc kêu gọi Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp, hai tên sát thủ đầu sỏ nổi danh, ngưng gây hấn và tấn công Miền Nam? Tại sao chỉ to mồm lên án Miền Nam là nơi đã cho bọn chúng cơm ăn, áo mặc, tự do sáng tác, tự do phản bội? Bao nhiêu câu hỏi cứ luẩn quẩn trong tôi, cho mãi đến hôm nay, khi những dòng nhạc dòng thơ góp phần làm mất nước ấy vẫn còn được yêu chuộng, mê man, và các tác giả được đút ống đu đủ thổi lên tận mây xanh.

Nói tiếp về Ngô Đình Lệ Thủy. Một ngày cuối tuần và cuối tháng 4, 1967, tôi cùng với vài sĩ quan bạn được phép lên Phan Thiết, cách Thiện Giáo khoảng mười lăm cây số, bằng xe lam, để nghỉ xả hơi qua đêm, và nhậu bia với gà luộc, ở một chợ lộ thiên. Tại quán bánh căng “còn ướt sền sệt”, chúng tôi gọi mỗi đứa hai tô, mỗi tô hai mươi lăm cái, đổ đầy nước mắm, ăn cho bõ những tháng ngày gian khổ trong rừng với cơm sấy, đồ hộp, nước bi đông, ngán đến tận óc. Sẵn tiện, tôi mua một tờ nhật báo, và giật mình đọc thấy tin Lệ Thủy đã chết trong một tai nạn xe hơi, đêm 12/4/1967, tại Pháp, chính xác tại Longjumeau, vùng Essonne, ngoại ô Paris. Chết tại chỗ. Lúc ấy cô vừa tròn 22 tuổi. Bài báo kể, ban đêm, cô lái xe nhỏ và bị một camion ngược chiều húc thẳng, đầu xe của cô nát bấy. Sau này, đọc trên tờ Time, số Friday April 21, 1967, thấy cũng đăng đúng tin ấy.

Mặc dầu tình cảm của tôi đối với cô, và ngược lại, chỉ là bạn học, cùng Nhóm JÉCU, chưa bao giờ thắm thiết đủ để cho những giọt lệ trào dâng chan chứa, làm đẫm vạt áo xanh như của người Giang Châu Tư Mã cảm thương nàng kỹ nữ Tầm Dương thuở trước, tin ấy cũng làm tôi thấy bàng hoàng, xao xuyến. Tôi bỏ dở bữa nhậu đã từ lâu chờ đợi, ngồi thừ người, nghĩ đến những kỷ niệm thời sinh viên, JÉCU, những buổi họp dã chiến tại giảng đường Dự Bị Văn Khoa, những bài thơ tình lẩm cẩm và lời phê bình nặng ký của cô, một trăm đồng “maman cho”... Đêm về, qua cửa sổ một khách sạn Phan Thiết, tôi nhìn bầu trời xanh thẳm không gợn chút mây và nửa mảnh trăng mới mọc vàng úa trên ngọn Tà Dôm mà nhớ câu thơ của Mạc Đĩnh Chi khóc nàng công chúa Tàu:

Y! Vân tán, tuyết tiêu
Hoa tàn nguyệt khuyết
(Ôi! Mây tản, tuyết tan
Hoa tàn, trăng khuyết).
5. Hai tháng sau, tôi được lệnh thuyên chuyển đi Sư đoàn 22, Bình Định. Đáp chuyến bay Air VN đến Sài Gòn trước, dự trù ở chơi vài hôm, rồi về Nha Trang nghỉ phép một tuần, trước khi ra căn cứ Bà Gi (Qui Nhơn) trình diện đơn vị mới. Hành trang là túi ba lô nhỏ và cây carbine đeo vai, cây Colt bên hông, và bộ quân phục tác chiến mặc trên người. Trong cùng chuyến bay có một số sĩ quan trẻ từ các đơn vị về, cũng trang bị súng ống đến tận răng như tôi, báo hại các cô tiếp viên phải gom hết lại, đem cất đi ở phía đuôi phi cơ.

Tại Sài Gòn, dịp này, tôi được gặp lại một cô bạn Văn Khoa Sài Gòn (yêu cầu tôi giấu tên) từ Pháp về thăm nhà. Cô cho biết tin tức về những bạn học cũ. Như Irène Phụng Tiên đã lấy chồng, đang ở Grenoble, quê hương của Stendhal –tác giả mà tôi yêu mến từ thời trung học. Hai mươi năm sau, 1987, từ University of Oregon, Eugene, tôi được học bổng và chọn đi tu nghiệp một năm Sư phạm Pháp tại Đại Học Grenoble, với lý do duy nhất là sẵn dịp tìm tài liệu tại chỗ cho luận án Ph.D về văn sĩ Stendhal. Ghé Paris chơi vài bữa, ăn phở với Joséphine Nga, Thái Tuyết Lê, và Lê Thị Bích tại một tiệm Việt Nam, thay phiên kể những kỷ niệm ngày xưa, cười vui với nhau, rồi cả bốn thả bộ dọc sông Seine, thỉnh thoảng dừng lại nghe các ca sĩ hè phố hát tình ca theo tiếng đệm phong cầm của ai đó, gần cầu Mirabeau –cây cầu được nhắc trong một bài thơ rất nổi tiếng của Apollinaire.

Đến Grenoble, sực nhớ lời cô bạn kể, tôi mở những trang điện thoại (annuaire), rà tìm hết các tên Việt Nam, không thấy, nhưng vẫn hy vọng gặp lại Irène, bất ngờ, đâu đó, một ngày nào. Thành phố Grenoble lớn hơn Pleiku một chút, không đến nỗi đi “dăm ba phút quay về chốn cũ” (cf. thơ Vũ Hữu Định), nhưng ngày đó ở cùng một thành phố mà còn vô duyên đối diện bất tương phùng, như lời cổ nhân, thì nói chi bây giờ, cách xa một đại dương mù khơi. Irène không Công giáo, nên không thể gặp tại các nhà thờ. Đi thư viện, vào những quán ăn VN, trên đường nhìn chằm chằm, hay bước theo, những phụ nữ Á Châu hay An Nam có dáng dấp của Irène ngày trước… Không ăn thua. Cuối cùng, đành bỏ cuộc.

Trở lại với cô bạn gặp tại Sài Gòn năm 1967 ấy. Về tai nạn thảm khốc của Ngô Đình Lệ Thủy, cô ngậm ngùi kể:
Tại Paris, tụi moa có đi viếng xác Lệ Thủy và dự lễ cầu hồn và đưa nó ra nghĩa trang. Đầu Lệ Thủy bị kính trước cắt gần lìa cổ. Khi liệm, được khâu lại và quàng bằng chiếc khăn lụa màu thiên thanh, trông mặt nó đẹp quá, thanh thản như một thiên thần. Bà Nhu từ Rome bay sang, ôm xác con mà khóc ngất, khiến tụi moa cũng khóc theo. Chiếc xe bị nạn là chiếc Peugeot 403 còn mới do Tổng giám mục Ngô Đình Thục mua cho Lệ Thủy. Tài xế xe camion không việc gì cả, bị thẩm vấn qua loa, rồi cho về.
Tôi hỏi:
Lệ Thủy học trường nào ở Paris?
Trường Luật.
Tụi toa có gặp Thủy lần nào trước đó?
Thỉnh thoảng. Thủy vẫn gentille (dễ thương) như trước kia.
Tôi bỗng thở dài:
Tội nghiệp nó quá! Đúng là hồng nhan bạc phận!

6. Nếu còn sống, năm nay (2010), Anne-Véronique Lệ Thủy cũng đã 65 tuổi. Quá khứ xa rồi, nhưng khi ngồi viết bài này, tôi vẫn thấy lòng bồi hồi, bởi kỷ niệm. Tôi vẫn nhớ lời cô “la rầy” tôi một lần về những bài thơ tình làm tuyệt vọng. Và hôm nay tôi sửa lại câu thơ dịch ngày đó, vẫn không có đối tượng:

C’est bien toi que je regrette
Ce n'est pas le rêve par toi brisé
(Chính em mà tôi tiếc nuối
Không phải giấc mơ vì em vỡ tan)
Nhưng trong một nghĩa nào, vì mang bệnh kinh niên lãng mạn, tôi nghĩ rằng mỹ nhân Ngô Đình Lệ Thủy mất sớm như vậy cũng hay. Để mãi mãi được xinh đẹp, trẻ trung, dễ thương. Và để không bao giờ cho thế gian thấy tóc mình bạc màu.

Portland, viết xong ngày 2/4/2010, Mùa Phục Sinh,

Kim Thanh

Hình nhóm JECU Văn Khoa chụp năm 1961, tại VĐH Đà Lạt. Từ trái sang phải, không tính hàng, chỉ tính mặt: người thứ 1, ngoài cùng, là Nguyễn Ánh Tuyết, người thứ 3 (đeo kính đen) là Nguyễn Nương Minh Châu, người thứ 5, là tác giả KT/NKQ, người thứ 7 (mặc jacket trắng) là Trương Kế Nhơn, huy chương

vàng bơi lội tại TVH Kuala Lumpur, người thứ 9 là Bùi Thế Cần. Còn những anh chị khác, tôi không nhớ chắc tên, sợ lộn, thì bỏ mạng, vì đã 59 năm qua rồi, còn gì!

Hình do Cần vừa gửi đến sáng nay, Phục Sinh 12/4/2020, từ Sài Gòn.

Một buổi thăm viếng, và sinh hoạt với, các trẻ em tại Xóm Chùa (Tân Định) năm 1962, do Nhóm JECU (Thanh Sinh Công Đại Học) Văn Khoa Pháp Sài Gòn thực hiện. Tác giả là người số 2, từ trái, và Bùi Thế Cần, số 5 (đeo kính đen).

Hiểm họa của Trung Cộng với cái nhìn của Trần Thức - Chết dưới tay Trung Cộng nếu Trump rớt nhiệm kỳ 2

Mời mọi người đọc...

Bài này nói về cái CHẾT CHẮC của Mỹ một khi TT Trump không tái đắc cử trong tháng 11 tới. Tác giả nói rất đúng! Người Mỹ (cũng như người Việt ở Mỹ) mà không tỉnh giấc, thì sẽ HỐI KHÔNG KỊP đâu.

Chỉ có 1 cách duy nhất có thể cứu nước Mỹ: TIÊU DIỆT ÐCSTQ!

Xin tán dương tác giả THỨC TRẦN (Fb).

Trung Cộng

Càng ngày các công ty Mỹ càng lệ thuộc nặng vào hệ thống cung cấp hàng hóa của nó. Công ăn việc làm của dân Mỹ mỗi ngày mỗi mất dần về tay dân nó đến độ dòng chữ Made in USA đã từng một thời vang danh thiên hạ thì giờ tìm mỏi mắt trong các siêu thị cứ như tìm lá mùa Thu.

Thức Trần FB

Nó có hơn một tỉ dân, nếu đánh nhau chết hết một nửa thì dân số nó vẫn còn gần gấp hai dân số Mỹ, và gần gấp sáu lần dân số Việt.

Nếu nó nổi máu điên đem giết sạch hết dân Hong Kong thì chỉ cần một tuần lễ thậm chí một ngày nó có thể đưa đủ dân qua để lấp đầy thành phố này.

Con đông thì chạy cho nó đủ ăn cũng mệt nhưng nó cũng có cái lợi của con đông. Cần làm gì ra lịnh một tiếng chúng ào ào xông ra. Biểu chúng bắt chim sẻ chúng hè nhau rượt riết tới mức chim bay hết nổi phải tự rớt xuống. Biểu chúng qua nhà hàng xóm cướp cá thì chúng kéo cả đoàn tàu kín cả mặt biển khiến hàng xóm nhìn thấy cũng phải hãi hùng.

Mấy mươi năm làm ăn với Mỹ nó đã xây dựng được một hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ ngành xuất khẩu lên hàng bậc nhất thế giới, cộng với một lực lượng lao động hùng hậu như nói ở trên, thiệt khó để một nước nào có thể thay thế nó trong vòng một sớm một chiều.

Mấy mươi năm làm ăn với Mỹ giờ 1/3 trong số hơn một tỉ đó đã leo lên được hàng trung lưu. Số người thuộc giai cấp trung lưu trong nước nó giờ đã bằng với tổng dân số Mỹ cộng lại.

Cách nhìn thay đổi thì vật/việc được nhìn cũng đổi thay theo.

“If you change the way you look at things, the things you look at change” Wayne Dyer .

Người ghét khi đánh giá nó như người Việt mình sẽ đem 2/3 số dân nghèo khổ còn lại của nó ra mà cười cợt, nhưng với dân làm ăn chuyên ngửi mùi tiền thì cái thị trường khổng lồ giành cho giới trung lưu kia luôn là tô phở bò bốc khói ngạt ngào.

Một tỉ dân là một tỉ cái miệng ăn, tức nó có một thị trường khổng lồ có thể ăn ráo trọi bất cứ thứ gì. Đến dầu ăn đã chảy xuống cống rồi mà vớt lên vẫn còn chế lại để bán được thì còn thứ gì mà không thể bán cho dân nó?

KFC hiện tại bán nhiều gà rán ở xứ nó hơn ở Mỹ, năm ngoái General Motors của Mỹ bán 3.6 triệu chiếc xe ở TQ, Boeing thì hiện tại cứ làm 4 chiếc máy bay thì một chiếc được bán qua Tàu, và kể từ cuộc thương chiến Cao bồi-Thiếu Lâm nổ ra thì ngành xuất khẩu tôm hùm xứ Main giảm gần 84% so với mọi năm, ngành xuất khẩu các sản phẩm về sửa của Mỹ như pho mát này nọ giảm gần 54%.

Danh sách dĩ nhiên là còn dài, tỷ phú Hoàng Kiều người Mỹ gốc Mít cũng nhờ cái thị trường của nó mà nổi đình nổi đám. Giới ăn nên làm ra nhờ thị trường của nó hay nhờ sử dụng nhân công rẻ của nó làm ra các sản phẩm chỉ tốn 1 đem về bán một trăm ở Mỹ hẳn sẽ chống lại bất cứ điều gì có thể lật đổ nồi cơm của họ.

Họ sẽ khư khư ôm lấy cái lý lẽ mơ hồ bấy lâu nay đó là cứ giao lưu làm ăn với nó rồi từ từ thay đổi chính trị của nó. Xa hơn nữa có những kẻ thích mộng mơ nghĩ rằng càng giao lưu làm ăn với nó sẽ càng hướng nó đi theo khuôn phép của các xứ Âu Mỹ mà hành xử một cách văn minh và tôn trọng luật pháp hơn.

Thực tế mấy mươi năm qua đã chứng minh ngược lại.

Thực ra giới con buôn qua đó kiếm tiền là chính chứ ba cái chuyện nhân quyền, dân chủ với luật pháp này nọ chỉ là chuyện ruồi. Bởi hám tiền và loé mắt trước cái thị trường khổng lồ của nó nên sẵn sàng cúi đầu nhịn nhục trước những đòi hỏi phi lý của nó như bị buộc phải liên doanh với các công ty của nó mới được làm ăn, phải chuyển giao công nghệ, phải hợp tác với chính quyền khi bị yêu cầu...vv.

Càng lún càng vướng, có bao nhiêu trứng dồn hết vào một rổ nhà nó đến nỗi trong nhà trong cửa bất cứ thứ gì lật đít lên đều thấy hàng chữ xuất xứ từ nó. Càng ngày các công ty Mỹ càng lệ thuộc nặng vào hệ thống cung cấp hàng hóa của nó. Công ăn việc làm của dân Mỹ mỗi ngày mỗi mất dần về tay dân nó đến độ dòng chữ Made in USA đã từng một thời vang danh thiên hạ thì giờ tìm mỏi mắt trong các siêu thị cứ như tìm lá mùa Thu.

Các công ty của nó mới ngày nào tập tễnh làm từ đôi dép tới những thứ linh tinh khác thì ngày nay rất nhiều góp mặt trong danh sách các đại công ty kỹ thuật lớn trên thế giới cạnh tranh trực tiếp với các công ty Mỹ khiến không ít kẻ giật mình. Nó copy tất cả những gì Mỹ có để làm ra cái của riêng nó và chỉ cần cái thị trường khổng lồ của nó là các công ty của nó có thể sống khoẻ.

Hễ Mỹ có Amazon, Ebay, Google thì nó làm Alibaba copy ý tưởng của cả ba công ty trên, Mỹ có FaceBook, WhatsApp, Instagram, Skype, Uber, Tinder thì nó có Tencent, cái hãng cho ra đời WeChat copy ý tưởng của hầu hết các hãng Mỹ kể trên.

Các vùng lãnh địa truyền thống của Mỹ cũng dần bị nó lấn. Nó cố ý thông đường từ Thái Bình Dương qua Ấn Độ Dương theo cách Quân Phiệt Nhật xưa từng làm. Hàng chục năm trời nó cơi nới mấy cái bãi ngầm thành những tiền đồn quân sự khổng lồ ngay giữa đường đi qua đi lại hàng ngày của Mỹ mà Mỹ cũng chỉ quan ngại miệng chiếu lệ rồi thôi.

Vũ khí của nó thì dần đuổi kịp Mỹ, tàu chiến của nó đóng liên tục cái sau to và hiện đại hơn cái trước, tên lửa nó chế cái sau bay xa hơn cái trước, và máy bay Mỹ có gì nó cũng cố tìm cách copy chế ra cho bằng được.

Người Mỹ khi qua xứ nó làm ăn đã phải hy sinh mọi giá trị cốt lõi của mình chỉ để được chia phần cái thị trường lẫn lực lượng lao động của nó. Suốt mấy mươi năm giúp nó trở nên thịnh vượng về kinh tế nhưng ngược lại về chính trị nó chẳng những không thay đổi mà còn dùng chính sức của Mỹ để quật ngược lại Mỹ. Người Mỹ giật mình than "Chết dưới tay Trung Cộng" rồi tiếp tục lúng túng trước những đòn chiêu của nó mà không biết phải đối phó cách nào.

Cho đến lúc Trump lên.

Rằng dù bạn có cuồng yêu Trump hay cuồng ghét Trump thì cũng phải công tâm một điều là từ ngày ông ấy lên khác với các vị tiền nhiệm, mối nguy từ Trung Cộng được ông ta đưa lên hàng ưu tiên. Từ đưa vào nội các của mình những nhân vật cứng rắn với TC cho đến khơi màu cuộc thương chiến như chúng ta đã thấy lâu nay thiết nghĩ không cần nhắc lại.

Trump đã nhìn thấy cái chết của Mỹ dưới tay TC từ rất lâu trước khi ông ấy ra tranh cử tổng thống, ai đọc các sách ông ấy viết hẳn biết điều này.. Ông hẳn đã thấy Mỹ sẽ chết dưới tay nó nếu cứ tiếp tục cái đà này. Cái đà bao nhiêu trứng dồn hết vào rổ nhà nó, cái đà cạnh tranh không công bằng, ăn cắp kỹ thuật, dùng luật rừng địa phương để ép buộc các công ty Mỹ, phá giá đồng tiền để tạo lợi thế xuất khẩu, rồi dùng chính nguồn tiền có được từ làm ăn với Mỹ để dồn sức vào các đại công ty nhà nước và tung chúng ra để đấu với các công ty tư nhân của Mỹ.

Từ lúc nhậm chức đến nay ông Trump chưa lúc nào ngưng nói về hiểm họa Trung Cộng cũng như đưa ra các giải pháp: "Đem các công ty về Mỹ, đa dạng hóa nguồn cung, đánh thuế hàng của nó, cấm cửa các công ty kỹ thuật của nó cũng như bắt người...".

Những chuyện mà các đời tổng thống trước chưa bao giờ làm. Cái cách ông Trump đấu với nó cho thấy cuộc chiến này không chỉ đơn thuần là cuộc thương chiến mà là một cuộc chiến trên tất cả các mặt, một cuộc chiến giữa "giữ ngôi vs soán ngôi".

Đấu với TC ngày nay khác rất xa với việc đấu với Liên Xô thuở trước bởi TC là một đối thủ khó chơi hơn nhiều.. Nó giờ có rất nhiều tiền, nó có một nền kinh tế lớn ngấp nghé ngôi vị số 1, nó có một thị trường nội địa khổng lồ mà tương lai sẽ vượt cả thị trường nội địa Mỹ khiến bao bọn tư bản nước ngoài thèm thuồng, và hơn hết cả nó có một thể chế độc tài toàn trị nơi mà thằng lãnh đạo nói gì thằng dân đen cũng phải nghe theo răm rắp nếu không muốn bể đầu.

Trump cũng ồn ào tranh cãi thương mại với các nước đồng minh của Mỹ nhưng các khác biệt đó đều được giải quyết một cách êm xuôi và nhanh chóng như các ký kết giữa Mỹ-Canada-Mễ, giữa Mỹ -Nhật cũng như Mỹ-Âu Châu.

Chỉ riêng đối với TC thì nhiêu khê hơn nhiều bởi nó vướng thể chế chính trị, nó vướng ý thức hệ, nó vướng giấc mộng bành trướng lúc nào cũng cuồn cuộn chảy trong lòng cái đám quan dân tự xưng mình là Đại Hán nơi cái xứ có 5 ngàn năm lịch sử chém giết này.

Mà suy cho cùng, trên đời này có thằng nào có đủ sức lực lại không ôm mộng bá chủ thiên hạ bao giờ?

Muốn đánh nó gục chỉ có cách đổ súng đổ tiền qua xúi giục dân các vùng bị nó chiếm đóng nổi dậy mà quậy để mong nó tan ra từng mảnh nhỏ, nhưng không có chỉ dấu nào cho thấy Trump đang làm điều đó, cũng như không có chỉ dấu nào cho thấy Mỹ có thể làm với TC như cách Mỹ đã từng làm với Liên Xô trước đây. Trump thực ra chỉ đang tìm kiếm một cái good deal.

Trump vốn là một tay chơi và hiện đang phải đấu với một tay không phải dạng vừa. Cuộc chơi còn dài và những cái tweets được tung ra cũng như những lời âu yếm hay dằn mặt đối thủ chỉ là những chiêu nhất thời trong một cuộc chơi chứ không phải kết quả cuối cùng.

Khi đươc hỏi sao hôm trước thì nói yêu Tập hôm sau lại gọi Tập là kẻ thù thì Trump bảo đó là cách Trump thương lượng và trước giờ Trump dùng cách đó đều cho kết quả tốt. Người Việt mình nếu có yêu hay ghét Trump cũng nên bớt bớt dựa vào các chiêu nhất thời này của Trump để mà quánh giá hay xáp lá cà lẫn nhau.

Bởi kết quả cuối cùng mà Trump đang tìm kiếm là một thoả thuận thương mại tốt cho nước Mỹ chứ không phải một TC đại loạn, một thoả thuận có thể khép TC vào khuôn phép để cuộc cạnh tranh được công bằng hơn cho các công ty Mỹ cũng như hàng hóa Mỹ trên đất TC. Và một khi được chơi công bằng thì các công ty Mỹ chắc chắn sẽ không ngán thằng nào.

Rằng dù bạn có yêu hay ghét thì Trump vẫn rất đáng được ủng hộ với những gì ông ấy đang làm để ngăn chặn cái chết của Mỹ dưới tay TC, bởi nếu không cứ để cái đà này tiếp diễn thì Mỹ chết chắc. Có câu cách an toàn nhất là đừng làm gì cả bởi hễ có động tay động chân là có sai sót nên tôi mới bảo Trump đáng được ủng hộ trong cuộc chiến với TC.

Thế nhưng sức Mỹ cũng có hạn và ông ấy cũng có điểm yếu của ông ấy. Ngoài những chuyện lặt vặt về tính cách không đáng nhắc tới thì có một điểm cần phải nhắc tới là mặt trái của một nền dân chủ. Hai bên đấu nhau trong lúc đối thủ có toàn quyền muốn làm gì làm thì Trump phải vừa đấu với đối thủ, vừa phải đấu với người nhà.

Và trong lúc Tập có thể yên tâm suốt đời trên ngai và thoải mái kêu gọi trường kỳ kháng chiến thì Trump đang phải đối mặt với cuộc bầu cử tới. Kinh tế còn mạnh thì Trump còn đạn để bắn chứ kinh tế mà xuống thì Trump hết chips để đẩy ra bàn.

Trump mà thất cử mùa tới thì coi như xong game.

Thức Trần

Sunday, April 12, 2020

Covid-19 đã thay đổi cách người Mỹ tiêu tiền thế nào?

Diễn biến chi tiêu một số lĩnh vực của người Mỹ từ 8/1 đến 1/4.

Cách mọi người chi tiêu xác định công ty nào ở Mỹ còn tồn tại và ai đang có việc làm.

Trong vài tuần, các trụ cột trong ngành công nghiệp Mỹ về cơ bản đã dừng hoạt động. Máy bay, nhà hàng và sân vận động đột nhiên trống rỗng. Ở nhiều tiểu bang, các doanh nghiệp được coi là không cần thiết - bao gồm các nhà bán lẻ hàng hóa xa xỉ và sân golf - đã được lệnh đóng cửa. "Đây là sự sụt giảm mạnh nhất trong chi tiêu của người tiêu dùng mà chúng tôi từng thấy", Luke Tilley, nhà kinh tế trưởng tại Wilmington Trust, bình luận.

Tất cả dữ liệu dưới đây đều dựa trên phân tích của New York Times từ Earnest Research, theo dõi và phân tích hành vi mua hàng bằng thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ của gần 6 triệu người Mỹ. Mặc dù dữ liệu không bao gồm các giao dịch tiền mặt và do đó không phản ánh tất cả doanh số bán hàng, nhưng nó cung cấp một lát cắt về tác động của Covid-19 đến nền kinh tế.

Một số công ty như Walmart, Amazon và Uber Eats đã ghi nhận tăng trưởng đột biến trong mua hàng. Nhưng khách hàng của nhiều doanh nghiệp khác thì lại ngừng chi tiêu, theo dữ liệu này.

Cách mọi người chi tiêu xác định công ty nào tồn tại và ai đang có việc làm. Trong những tuần gần đây, hơn 16 triệu người lao động đã nộp đơn xin thất nghiệp. Con số này được dự báo là vẫn sẽ tăng. Chi tiêu của người tiêu dùng về cơ bản có thể sẽ khác đi trong nhiều tháng tới. Sau đây là những gì đang diễn ra.

Xe đẩy hàng nhu yếu phẩm của khách đến mua tại East River Plaza ở Manhattan, New York ngày 20/3. Ảnh: NYT.

Khi các nhà hàng đóng cửa và mọi người bắt đầu ở nhà vào tháng trước, các cửa hàng tạp hóa đã đắt khách. Trong khoảng 7 ngày kết thúc vào ngày 18/3, doanh số bán hàng tạp hóa đã tăng 79% so với năm trước. Các mặt hàng chủ lực được mua nhiều gồm mì ống, bột mì, giấy vệ sinh và xà phòng. Thực phẩm chế biến và đồ hộp cũng thịnh hành.

Sau 18/3, doanh số có giảm nhưng vẫn cao hơn bình thường. Từ 26/3 đến ngày 1/4, doanh số tăng 7%. Những đơn vị thắng lớn là dịch vụ giao hàng tạp hóa trực tuyến và các công ty cung cấp bữa ăn tận nhà chưa nấu sẵn (meal kit).

Các lệnh yêu cầu ở nhà trên khắp đất nước trong những tuần gần đây đã "tiêu diệt" ngành du lịch. Chi tiêu cho hàng không, khách sạn, du lịch trên biển và cho thuê xe đã chững lại. Các trang web đặt phòng du lịch trực tuyến như Expedia, Airbnb và Priceline chứng kiến doanh số sụt giảm. Nhìn chung, doanh số lĩnh vực du lịch đã giảm nhanh chóng trong tháng qua, với doanh thu trong tuần kết thúc vào ngày 1/4 giảm 85% so với cùng kỳ năm trước.

Trong những thời kỳ suy thoái trước đây, các doanh nghiệp dịch vụ như nhà hàng vẫn hoạt động tương đối tốt. Nhưng giờ thì không. Với sự giãn cách xã hội, hầu hết nhà hàng đã được lệnh ngừng cung cấp dịch vụ ăn tại chỗ. Các nhà hàng cao cấp, phổ thông đến tiệm thức ăn nhanh, với các công ty từ Momofuku đến McDonald, đều chật vật. Chỉ các nhà hàng có bán mang đi thì ghi nhận doanh số tăng vọt ở mảng này.

Nhà bếp của nhà hàng LamaLo, tại Manhattan chuẩn bị các phần thức ăn bán mang đi. Ảnh: NYT

Ngoài việc đóng góp lớn vào lượng người thất nghiệp kỷ lục, ngành ăn uống bị hủy hoại có khả năng làm trầm trọng thêm nền kinh tế. "Theo truyền thống thì lĩnh vực này đã giúp cho các lần suy thoái không xuống quá thấp", ông Tilley nói, "Trong trường hợp này, việc ngừng chi tiêu bắt buộc của người tiêu dùng đối với lĩnh vực này đang gây ra khủng hoảng kinh tế".

Hiện tại, nhiều thú vui giải trí yêu thích của người Mỹ đã bị hạn chế. Rạp chiếu phim, công viên giải trí đóng cửa. Các câu lạc bộ và nhà hát đều im lặng. Nhưng trong khi hầu hết các loại hình giải trí yêu cầu mọi người tụ tập đều bị trì hoãn, thì có một vài điểm sáng. Chi tiêu cho các công ty trò chơi video như Twitch và Nintendo đang bùng nổ. Các dịch vụ phát trực tuyến, bao gồm Netflix và Spotify, cũng đang tận hưởng lợi nhuận..

Ngay cả trước khi có Covid-19, ngành bán lẻ đã phải vật lộn để thích nghi với sự phát triển của thương mại điện tử. Cuộc khủng hoảng hiện nay tiếp tục làm mọi thứ tồi tệ hơn. Cửa hàng bách hóa, thời trang nhanh, cửa hàng sneaker và những đơn vị khác trong ngành đã thấy doanh thu suy yếu trong những tuần gần đây.

Đối với nhiều người, làm việc tại nhà có nghĩa là chấm dứt đi lại. Do đó, taxi, các công ty gọi xe như Uber và Lyft, dịch vụ vận chuyển hàng loạt và bãi đậu xe đều đã chứng kiến sự sụt giảm doanh số. Các công ty chia sẻ xe tay ga như Lime và Bird, chịu cú đánh chí mạng. Và với ít xe hơn trên đường, doanh số bán xe và phụ tùng ôtô cũng giảm.

Đường phố New York vắng lặng với taxi dỗ hàng dài chờ khách. Ảnh: NYT

Đường phố New York vắng lặng với taxi đỗ hàng dài chờ khách. Ảnh: NYT.

Không ai đi tập thể dục những ngày này. Đó là tin xấu cho các công ty thể hình như 24 Hour Fitness và SoulCycle. Không ai đi ra ngoài nhiều, điều này cũng không may cho các công ty làm đẹp và chải chuốt như Sephora và Great Clip.

Hiện tại, chi tiêu thậm chí còn giảm mạnh trong ngành chăm sóc sức khỏe, vì các bác sĩ, nha sĩ và chuyên gia y tế làm trong các chuyên môn không liên quan đến Covid-19 đang "ế" bệnh nhân hơn. Một số bệnh viên đối mặt với doanh thu thấp đã cắt giảm lương của bác sĩ và nhân viên y tế. "Thật đáng ngạc nhiên, chúng tôi thực sự đã thấy sự suy giảm trong chi tiêu chăm sóc sức khỏe", ông Tilley nói nhất là trong tình hình hiện tại.

Phiên An (theo The New York Times)

" Sự Quan Trọng của Một Vòng Tay Ôm " - Mùi Quý Bồng

" Và cách ly với tất cả gia đình
Ông bà, cha mẹ, các cháu, các con...
Càng cách xa nhiều, thì càng hiệu quả.
Như thế cốt để mà bạn sẽ hiểu
Sự quan trọng của một vòng tay ôm,"

Chỉ một câu thông điệp:

" Sự quan trọng của một vòng tay ôm, "

gói ghém tất cả ý nghĩa của Đời Sống

Và bài học đó, từ nay nhân loại
phải học thuộc nằm lòng
bằng không lại chia ly!

From:'Dinh Tuong' via PhucHungViet <PhucHungViet@googlegroups.com>

Ở Bạc Liêu đồng ruộng khô hạn đất nứt nẻ hết rồi.

Nước ngọt đâu mà trộn hồ làm mồ mả trong dịp Thanh minh?

From: Hien Do <hienvando45@gmail.com>

Dù chưa tới Thanh minh, người Việt gốc Hoa ở Bạc Liêu lũ lượt đi viếng mộ mà không sợ virus Covid-19 (Thanh minh 12/3 âm lịch)

VĂN HÓA NGĂN CÁCH

ngày mai

" Thanh Minh trong tiết tháng ba

Lễ là tảo mô, hội là đạp thanh

Gần xa nô nức yến anh ... "

Ôi! Thuở Thanh Bình ngày củ

Nay biết gởi về đâu?!

Ruộng đồng khô cằn, nứt nẻ

Còn đâu

" Phù sa - Ruộng Ngọt Phương Nam "?!

Đói sắp tới rồi

chết đói chết dịch chưa lo

nói gì tới chiện mồ mã

xây kim tỉnh dự phòng

cho mình chắc?!

Thằng phó thành hồ

vừa công bố:

43 ngàn nhiểm bịnh

dịch chệt vũ hán

Một ngàn đã ra đi

Nói làm gì xây mồ

xây mã

thanh minh thanh nga!?

Ở đây cũng nhấp nhổm

Trong những ngày cấm chế

ban đầu con cái

còn đem lương thực

vô nhà

chuyện vãn đôi câu

bây giờ

chúng e ngại

lỡ lây bịnh cho hai

khứa lão

mang lương thực lại

đặt ngoài ngạch cửa

mặt đeo khẩu trang kín mít

ngó bà già một cái

rồi dong

Chắc là tình hình

trở nên trầm trọng?

Giữa mùa Xuân

trời ít nắng

nhớ cô tiên nhỏ

chưa đầy bốn tuổi

thường ngày hú hí

với ông bà nội

nửa tháng nay biệt tâm

Nghĩ tới ngày sau

xã hội thực hành

VĂN HÓA NGĂN CÁCH

thiệt là lo sợ

Ngày xưa ấy

thế hệ cha ông

" Thương nhau, mấy núi cũng trèo

mấy sông cũng lội

vạn đèo cũng qua "

" Mặt nhìn mặt

cầm tay

bâng khuâng

không nói một câu

Em đến thăm anh

chiều tắt nắng

Em đến thăm anh

chiều mưa gió

... và quên đường về ... "

Trên bến vắng

mặt nhìn mặt

tay cầm tay

... Nụ Hôn Đầu hòa vỡ

Trời Đất cũng say sưa ...

Mai nầy cháu Lily

Mỹ Huệ của tui

chỉ đứng

cách xa chàng

hai thước đúng

không thỏ thẻ

mà lớn tiếng kêu

" Em yêu anh "

không má tựa vai kề

gì hết trơn!

Nghĩ thiệt là thảm!

" Un seul être vous manque

Et tout est DÉPEUPLÉ "

Mai nầy

dù có nhau đó

vũ trụ

vẫn vắng hoe

hiu quạnh

VÌ NGĂN CÁCH!

Thi văn

ca nhạc

hội hè

đâu còn nữa!

Thương cho

Thế hệ mai sau

Những ngày cấm chế

vì dịch chệt vũ hán

muộn phiền

gã nhà quê

xứ Thủ

tả oán

Nguyễn Nhơn

Thông Điệp của COVID 19

Dưới đây là bài viết lấy từ VideoClip của một người Tây Ban Nha, tự đặt mình vào địa vị của con virus Corona để gửi lời nhắn nhủ đến nhân loại. Một người bạn Puerto Rico của tôi, bà Giáo Sư Maria Milagros Lizardi, đã chép lại thông điệp ấy và đổi văn phong một chút cho hợp với tiếng Tây Ban Nha của Châu Mỹ La Tinh. Tôi đã phóng tác và chuyển thể văn vần thông điệp ấy như sau. Xin mời các bạn cùng đọc:
(VideoClip lớn quá, tôi không đính kèm được trong email)

THÔNG ĐIỆP CỦA COVID 19

Tôi đã suy nghĩ nhiều mấy hôm nay.
Cố gắng để tìm ra một ý nghĩa.
Bởi phải có một cái gì hợp lý
Trong hoàn cảnh rất vô lý chúng ta
Hiện đang bị bắt buộc phải trải qua.
Tôi tưởng tượng Corona biết nói
Và những gì nó muốn diễn tả với
Chúng ta qua hình thái một lá thư
Nếu nó có khả năng như chúng ta.
Và sau đây là lá thư tôi nghĩ
Con virus sẽ viết, những lời nhắn nhủ:

“Chào các bạn, tôi xin tự giãi bầy.
Tôi chính là Covid 19 đây.
Hay Corona, chắc tên này không lạ
Với các bạn. Tôi xin lỗi, vì đã
Xuất hiện một cách vội vã, bất ngờ,
Không báo trước là dưới hình thức nào
Và với mãnh lực nào tôi sẽ đến.
Các bạn sẽ hỏi: Sao tôi xuất hiện?
Vâng. Tôi xin thưa tôi đến là vì
Tôi đã quá sức mệt mỏi khi mà
Cứ mãi chứng kiến những gì các bạn
Đã, đang làm: Đả kích nhau tán loạn,
Thay vì giúp đỡ, tôn trọng lẫn nhau.
Tôi đã quá mệt mỏi khi thấy địa cầu
Bị hủy hoại dưới bàn tay các bạn.
Ngôn từ đối đáp các bạn sử dụng
Đã khiến cho tôi ngán ngẩm vô cùng.
Tôi hết sức mỏi mệt vì bạo cuồng
Vì sự lạm dụng, chiến tranh, xung đột
Và vì những định kiến, sự chấp nhất.
Tôi mỏi mệt vì thái độ giả nhân,
Lòng ích kỷ và tâm tính ghét ghen.
Tôi bất mãn vì thời gian ít ỏi
Bạn dành cho mình và cho con cái,
Sự thiếu lưu tâm đối với gia đình.
Tôi chán ngán sự hời hợt, dửng dưng,
Tôi bực bội vì bạn dành tâm trí
Cho những thứ tầm thường, không đáng kể,
Thay vì cho những thứ đáng quan tâm.
Tôi ngán ngầm vì bạn luôn cố tìm
Những y phục hợp thời trang, đẹp đẽ,
Những chiếc điện thoại đi động mới mẻ,
Những chiếc xe lộng lẫy, để khoe khoang.
Tôi chán ngấy những lừa lọc, dối gian.
Những hà tiện trong thời gian giao tiếp.
Tôi mệt vì những liên tục hối tiếc
Mà bạn than, nhưng lại nhất định không
Làm cái gì để mà hòng thay đổi
Cuộc sống bạn cho đúng đường, đúng lối.
Tôi ngán ngầm những cãi cọ vẩn vơ,
Những ẩu đả vì nguyên do ngù ngờ
Tôi mỏi mệt vì những nhà lãnh đạo
Dành thế, tranh quyền trong vòng điên đảo.
Tôi chán ngán thấy bao kẻ điên cuồng,
Chửi bới, chém giết nhau vì trận banh.
Tôi biết thế. Tôi sẽ làm bạn khổ.
Và khổ lắm lắm nữa, rất có thể.
Nhưng chuyện đó không đáng kể với tôi.
Vì tôi là một con virus, bạn ơi!
Bài học này làm mất đi sinh mạng.
Nhưng tôi muốn bạn hiểu thật đích đáng
Một lần và mãi mãi, bạn phải mau
Thay đổi phương cách sống, ngõ hầu
Còn hy vọng một tương lai tốt đẹp.
Rất giản dị, tôi gửi bạn thông điệp,
Cho thấy khả năng hạn hẹp, nhỏ nhoi,
Của cái xã hội bạn sống, bạn ơi.
Để mong bạn có cơ may loại bỏ.
Tôi muốn làm ngưng đọng hết mọi thứ
Để bạn hiểu là chỉ có một điều
Thật quan trọng là tất cả bao nhiêu
Năng lực bạn kể từ nay sắp tới
Bạn phải dành cho một điều đáng nói
Là đời sống, chỉ giản dị thế thôi.
Đời sống bạn, con cái bạn, những gì
Cần bảo vệ, nâng niu, và chia sẻ.
Tôi đã muốn họ phải chịu đơn lẻ,
Và cách ly với tất cả gia đình
Ông bà, cha mẹ, các cháu, các con...
Càng cách xa nhiều, thì càng hiệu quả.
Như thế cốt để mà bạn sẽ hiểu
Sự quan trọng của một vòng tay ôm,
Một sự tiếp cận giữa những người thân,
Một cái xiết tay ân cần nồng nhiệt,
Một bữa ăn tối bạn bè thân thiết,
Một buổi cùng đi dạo mát thảnh thơi,
Một bữa cơm bất chợt đâu đó thôi,
Hay cuộc chạy ờ vườn chơi công cộng.
Từ những sự việc này, thì tự động
Mọi thứ khác sẽ nhanh chóng thành hình.
Xin hãy nhớ, các bạn ơi, thật tình,
Các bạn giống nhau từ hình tới bóng.
Các bạn thấy đó, tôi đã minh chứng
Là khoáng cách thật chẳng có nghĩa gì.
Tôi vượt hàng hàng cây số đường xa
Trong chớp mắt, không ai kịp nhận thức
Tôi chỉ đến đây trong vài giây phút
Nhưng cái cảm nhận thân mật, yêu thương,
Gần gũi và tương tác sẽ trường tồn
Mãi mãi trong đáy tâm hồn các bạn.
Hãy sống một cuộc sống thật đơn giản.
Hãy bước đi, hít thở. Bạn đừng quên
Làm điều tốt, và luôn có lòng nhân,
Vì điều tốt và lòng nhân sẽ mãi
Đem lại cho bạn rất nhiều lời, lãi.
Hãy trân quý, hoà hợp với thiên nhiên.
Làm những gì bạn yêu thích từ tâm,
Những gì làm bạn hài lòng, bạn nhé.
Hãy tự tạo lấy những tình huống để
Bạn không phải lệ thuộc một thứ gì.
Khi bạn thực hiện được những điều ni.
Tôi sẽ ra đi. Nhưng xin nhắc bạn đây:
Đừng chỉ làm người tốt vì có mặt
Tôi ở đây, bạn nhé.
Thôi, xin tạm biệt!

COVID 19

MÙI QUÝ BỒNG
(phóng tác)
04/12/2020

Saturday, August 10, 2019

GIÁP MẶT ĐỜI TA - LH Huỳnh Ngọc Thương

1-
Ta về gởi nắng thu rơi
Gởi trăm năm muộn
Gởi người người đi
Gởi ta
Cơn mộng cuồng si
Gởi hoa tàn cội
Gởi gì cho nhau
Còn đây mộ khúc biển dâu
Khơi trong tà nguyệt
một màu liễu xanh

2-
Mai ta vầy cuộc đăng hành
Phút giây trùng ngộ
chớm mầm biệt ly
Ôm trăng đồi gió mấy khi
Vườn khuya đã khép
còn gì nuớc mây
Theo em xuống tận đời nầy
Hồn bơ vơ rộng
sông đầy khói tan

3-
Ta về bạt cỏ đồi lan
Hái trăng cổ độ
cười khan mấy mùa
Ngựa còn sải vó đường xưa
Có nghe ai hát
bờ khuya vắng người
Khóc cho tàn một cuộc chơi
Gọi thinh không
vọng tiếng cười vô thanh

4-
Thôi thì đêm cũng bặt tăm
Như sương ngoài cội
nguyệt nằm dưới mưa
Hoa kia phai nhạt mấy mùa
Hồn say du tử
tình chưa nẻo về
Dẫu đi muôn dặm sơn khê
Vẫn không tìm được
tay che nụ cười

5-
Nầy sông
mấy thuở đầy vơi
Để ta hoá đá
bên trời vãng vong
Mai nầy xin
cuộc tương phùng
Có ai đốt lửa
soi chung mặt người
Đã không mong
nước chảy xuôi
Cũng đành giáp mặt
rồi thôi
trở về
....
LH. Huỳnh Ngọc Thương
Viết từ Phố Bolsa
AUG. 10-2019